Musical w Polsce. Co warto wiedzieć?

Musical w Polsce nie ma zbyt długiej tradycji, zresztą kiedy porównamy jego historię z dziejami teatru, to okaże się, że to dopiero raczkujący gatunek sceniczny. Jego początków można szukać w dwudziestoleciu międzywojennym, oczywiście w Stanach Zjednoczonych. A u jego źródeł znajdują się: wodewil, burleska i rewia.

Musical to gatunek łączący wiele elementów: muzykę, śpiew, taniec, słowo mówione, obraz (monumentalne dekoracje) itp. Dialogi są wypowiadane lub wyśpiewywane, zazwyczaj pomiędzy fragmentami muzycznymi. Obowiązuje jednak zasada, że najbardziej dramatyczne, emocjonujące wydarzenia są zawsze śpiewane. Istnieją musicale, które w ogóle nie mają partii mówionych. Nie ma też żadnych ograniczeń, jeżeli chodzi o rodzaj wykorzystywanej w spektaklach muzyki, więc równie chętnie sięga się po klasykę, jak i rock czy jazz. Podobnie z ruchem scenicznym. Wykorzystuje się elementy baletu, ale i tańca współczesnego.

musical w polsce

Rent w Teatrze Rampa

Tradycja musicalu w Polsce jest stosunkowo krótka. Sięga lat pięćdziesiątych XX wieku. Nie tylko naśladowano amerykańskie spektakle, lecz także czerpano inspirację z rodzimej literatury, pisząc na jej podstawie libretta. Choć tych drugich jest zdecydowanie mniej. Tytuły popularne na świecie są z reguły gwarantem sukcesu finansowego, więc dlatego teatry tak chętnie po nie sięgają.

Za pierwszy musical w Polsce uważa się Kiss Me, Kate wystawiony przez Teatr Komedia w Warszawie w 1957 r. Spektakl oparty został na Poskromieniu złośnicy Wiliama Szekspira i podobno była to zupełnie nieudana muzyczna adaptacja. Często więc zapomina się o tym przedstawieniu, mówiąc o historii polskiego musicalu.

Drugi spektakl przedstawiany jako rodzimy musical to Miss Polonia. Przygotowała go Operetka Warszawska w 1961 roku. Śpiewała w nim między innymi Irena Santor, jednak spektakl również okazał się klapą. Sukces odniosło dopiero przedstawienie przygotowane przez Operetkę Poznańską w 1964 r. – My Fair Lady. Musical cieszył się dużą popularnością. Miał też swoją pierwszą gwiazdę – Barbarę Rylską. Natomiast w 1970 roku przyszedł czas na sukces artystyczny. Operetka Śląska wystawiła Człowieka z La Manchy. Zachwyceni byli i widzowie, i krytycy.

Metro w Buffo

Metro w Buffo

Na uwagę zasługuje także „śpiewogra” – można powiedzieć, że to polski odpowiednik musicalu. Tak w latach siedemdziesiątych określony został przez  Ernesta Brylla jego spektakl Na szkle malowane. W przedstawieniu wykorzystano muzykę ludową, ale z użyciem gitar elektrycznych (kompozycje Katarzyny Gärtner). Premiera odbyła się w 1970 r. w Teatrze Muzycznym we Wrocławiu. Bryll napisał również libretto do Kolędy-nocki (1980 r.) – sztuki przypominającej w formie nowoczesne jasełka poruszające tematykę polityczną. To z tego spektaklu pochodzi protest song Psalm stojących w kolejce śpiewany przez Krystynę Prońko.

Warto też wspomnieć o musicalu, który powstał na podstawie tekstów Witkacego – Szalona lokomotywa (1977 r.) w Teatrze Stu w Krakowie. Autorem scenariusza i muzyki był między innymi Marek Grechuta, który także zagrał w spektaklu (obok Jerzego Stuhra i Maryli Rodowicz).

Sensację w latach osiemdziesiątych wzbudził musical przygotowany w Teatrze Muzycznym w Gdyni. Jerzy Gruza w 1984 r. wystawił tam Skrzypka na dachu.

Wart wzmianki jest także Pan Twardowski Janusza Grzywacza i Włodzimierza Jasińskiego, wystawiony w Teatrze Stu w Krakowie w 1990 r. W tytułową postać wcielił się wówczas Andrzej Zaucha.

I w końcu przyszedł czas na pierwszy musical w prywatnym teatrze. Metro to spektakl, który chyba zapoczątkował ogromną popularność tego gatunku w Polsce. Wystawiany jest od 1991 roku do dziś. I ciągle widownia zapełniona jest po brzegi. Janusz Józefowicz wyczuł idealnie moment, przetarł jakby na nowo szlaki dla polskiego musicalu. Spektakl odniósł niebywały sukces w kraju, niestety nie został doceniony na Broadwayu.  Po Metrze musicale zaczęły się pojawiać coraz częściej. Pomimo że tradycja tego gatunku jest u nas krótka, obecnie cieszy się on dużą popularnością wśród widzów, a do teatrów muzycznych bilety trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem. Dzięki temu zmieniło się też podejście do musicalu. Wcześniej traktowano go jako gorszy rodzaj sztuki teatralnej.


Popularne teatry z musicalami:

  1. Teatr Rampa – zobacz
  2. Studio Buffo – zobacz

 

O Autorze

Kocham Teatr.pl
Kocham Teatr.pl 44 Post

Kocham Teatr to portal dedykowany wszystkim miłośnikom sztuk teatralnych. Znajdziesz u Nas najnowsze wiadomości, ciekawostki, recenzje spektakli, ranking, kalendarz wydarzeń i wiele wiele więcej. Zapraszamy!

Zobacz również:

na co do teatru? 0 komentarzy

Warszawska premiera spektaklu „W starych dekoracjach”

15 stycznia w Teatrze Soho (scena Studia Teatralnego Koło i Teatru Ochoty) odbędzie się warszawska premiera spektaklu „W starych dekoracjach” wg tekstów Tadeusza Różewicza w reżyserii Igora Gorzkowskiego. Przedstawienie z Henrykiem Talarem w roli głównej powstało w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Częstochowie z okazji 50 – lecia pracy artystycznej aktora.

Felietony 0 komentarzy

Najbardziej spektakularne teatry na świecie

Wybór najbardziej spektakularnych teatrów jest zawsze subiektywny. Każdemu miłośnikowi teatru obojętne jest, w jakiej przestrzeni grana jest sztuka, ważne, by była doskonale przygotowana. Jednak warto czasami zwrócić uwagę nie tylko

Wydarzenia 1 komentarz

Międzynarodowy Festiwal Teatru Formy

Teatr Groteska już po raz czwarty zaprasza do udziału w unikalnym na skalę europejską wydarzeniu Materia Prima 4. Międzynarodowym Festiwalu Teatru Formy, podczas którego zaprezentujemy najwybitniejsze spektakle teatru formy z

0 komentarzy

Bądź pierwszy i !

skomentuj tutaj!