Co warto wiedzieć o teatrze awangardowym?

Teatr awangardowy definiuje się jako teatr szukający nowych, niekonwencjonalnych środków wyrazu. Określa się go jako eksperymentalny, laboratoryjny, alternatywny, groteskowy i teatr absurdu. Na pewno nie jest to pojęcie ścisłe i precyzyjne. Można w nim zmieścić i performance,  i teatry studenckie, i rewolucyjny teatr polityczny, ale także teatr uliczny itp. A każdemu można by poświęcić oddzielne opracowanie.

Teatr awangardowy kojarzy się z dwudziestoleciem międzywojennym oraz Czystą Formą Witkacego. Łączenie groteski, absurdu z treściami filozoficznymi jest jedną z cech awangardy. Spektakl powinien przypominać „mózg wariata na scenie”, nie musi podlegać logice. Zdeformowana rzeczywistość i język, karykatura i przewaga formy nad treścią to tylko niektóre cechy teatru awangardowego. Twórcy próbowali wyzwolić się z rygorów kompozycji. Można więc założyć, że dzięki dramatowi, czyli eksperymentom literackim zmienił się teatr, zmieniły się środki aktorskie.

Droga do teatru awangardowego…

Droga do teatru awangardowego, eksperymentalnego na pewno wiodła przez szok i oburzenie widzów, a co za tym idzie puste sale na widowni, krytykę i skandal. Z czasem publiczność przyzwyczaiła się do nowego teatru czy też antyteatru, a pierwsze tego typu dramaty uznane są już za klasykę gatunku.

W połowie XX wieku za teatr awangardowy uznawano spektakle  Eugéne’a Ionesco, Jeana Geneta, Samuela Becketta, Harolda Pintera czy Sławomira Mrożka. Warto także wspomnieć o eksperymentalnych metodach pracy z aktorami Petera Brooka czy Jerzego Grotowskiego.

Jednym z czołowych przedstawicieli alternatywnego ukazywania rzeczywistości w Polsce był Tadeusz Kantor i jego Teatr Cricot 2. Do jego najbardziej znanych spektaklów należą: Umarła klasa, Wielopole, Wielopole i Niech sczezną artyści.

Teatr awangardowy pozwolił na…

Teatr awangardowy pozwolił na zburzenie tradycyjnego podejścia do spektaklu. Pojawiły się nowe sposoby wyrazu. Na scenie wykorzystywano częściej czarny humor, pure nonsense, parodię i absurd. Przedstawienia bliskie stały się surrealistycznym wizjom. Chętnie sięgano po elementy turpistyczne, których głównym celem było szokowanie widza, wywoływanie w nim silnych emocji. Bohaterem takich dramatów często był współczesny człowiek podejmujący absurdalne decyzje, często skazany na samotność, niepotrafiący sobie znaleźć miejsca w świecie.

Za twórcę teatru groteskowego uważa się autora Króla Ubu Alfreda Jarry’ego. Tego typu dramaty tworzył również Witold Gombrowicz, Sławomir Mrożek czy Witkacy.

Najpopularniejsze teatry awangardowe…

Na świecie do najpopularniejszych teatrów awangardowych zaliczyć można The Living Theatre (1947-1950) występujący głównie w prywatnych mieszkaniach. Słynął z niekonwencjonalnych metod teatralnych. Natomiast w Polsce za jeden z najważniejszych teatrów eksperymentalnych uznaje się poznański Teatr Ósmego Dnia. Nie można też pominąć krakowskiego Teatru Stu, który na stałe wpisał się w czołówkę polskiej alternatywy. Warto też wymienić Teatr Biuro Podróży, również z Poznania.

Teatr awangardowy nigdy nie będzie tematem zamkniętym i jednorodnym. Ciągle wystawiony jest na eksperymenty i poszukiwania nowych sposobów wyrażania treści. Wciąż może przybierać nowe formy, wykorzystywać oryginalne środki.

 

 

Źródła:

Anna Krajewska: Dramat i teatr absurdu w Polsce. Poznań 1991

Elżbieta Olinkiewicz, Katarzyna Radzymińska, Halina Styś: Słownik Encyklopedyczny − Język polski. Wrocław 1999

O Autorze

Kocham Teatr.pl
Kocham Teatr.pl 44 Post

Kocham Teatr to portal dedykowany wszystkim miłośnikom sztuk teatralnych. Znajdziesz u Nas najnowsze wiadomości, ciekawostki, recenzje spektakli, ranking, kalendarz wydarzeń i wiele wiele więcej. Zapraszamy!

Zobacz również:

na co do teatru? 0 komentarzy

Ukraińska/Polska Dżuma? – recenzja

Pomimo mojego braku zachwytu nad przedstawieniem uważam, że warto je zobaczyć i powiedzieć głośno, że stała się rzecz ważna. Ukraiński teatr był do tej pory terra incognito w Polsce, kraju Kantora, Grotowskiego, Warlikowskiego, Lupy czy Jarzyny. W kraju słowiańskim, który przecież tak wiele łączy z ukraińską kulturą, a którego losy (także w kontekście sztuki) potoczyły się tak różnie w przeciągu ostatnich 20 laty. „Ukraiński Dekameron” to gra zespołowa stwarzająca świadomość kolektywną, która u mnie wywołuje tęsknotę za dawną Polską z jej słowiańskim charakterem: śpiewem, gościnnością i życiem na wsi. Misją Teatru Polskiego (której bardzo kibicuję) jest zacieśnianie więzów z naszymi sąsiadami w Europe Środkowo-Wschodniej. Nie traktujmy jednak tej wymiany jednostronnie z zachodnią wyższością.

Ciekawostki 0 komentarzy

Teatr szekspirowski w Gdańsku. Jednych zachwyca, a drugich?

Jedną z najciekawszych inwestycji teatralnych początku XXI wieku jest z pewnością budowa Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego przy ul. Podwale Przedmiejskie w centrum Gdańska. Jego uroczyste otwarcie nastąpiło kilka miesięcy temu –

Aktualności 1 komentarz

Don Kichot z Kamienicy – spektakl manifest

Don Kichot z Kamienicy, czyli wzbogacona o wątki autobiograficzne inscenizacja „Człowieka z La Manchy”, to spektakl – manifest Emiliana Kamińskiego, aktora, reżysera i założyciela Teatru Kamienica w Warszawie.

0 komentarzy

Bądź pierwszy i !

skomentuj tutaj!